Minh Quân, lập trình viên 27 tuổi ở Hà Nội, bước ra khỏi buổi phỏng vấn với cảm giác hoang mang. Anh đã trả lời trôi chảy mọi câu hỏi chuyên môn nhờ gần bốn năm kinh nghiệm, nhưng một câu hỏi ngắn cuối cùng đã "đánh bại" anh: "Bạn sử dụng AI như thế nào trong công việc?". Câu trả lời của Minh Quân — sử dụng ChatGPT để tra cứu nhưng không thường xuyên vì muốn tự làm để hiểu kỹ — không đủ để qua vòng. Email từ chối đến với lý do "chưa phù hợp với cách làm việc của nhóm". Đó không phải lỗi của kỹ năng, mà là một tín hiệu mới: thế hệ công ty công nghệ Việt đang thay đổi cách họ tìm kiếm nhân tài.
Từ công cụ phụ trợ đến tiêu chí chính
Tại G-Group, bà Nguyễn Hồng Hạnh — Giám đốc nhân sự — chia sẻ rằng AI không chỉ được khuyến khích mà còn được "thúc đẩy sử dụng rộng rãi" trong toàn công ty. Ở các vị trí công nghệ và nhân sự, AI gần như là công cụ mặc định. Nhưng điều thú vị là, mỗi bộ phận đều tìm cách tận dụng AI phù hợp với đặc thù công việc của mình.
Đội pháp chế dùng AI để tóm tắt và rà soát hợp đồng. Phòng văn phòng soạn thông báo và biên bản. Bộ phận kinh doanh dùng để nghiên cứu khách hàng và chăm sóc qua tổng đài tự động. Mỗi ứng dụng đều mang lại hiệu quả rõ rệt.
Khi tuyển dụng, công ty này chưa quy định cứng nhắc, nhưng với vị trí liên quan công nghệ, "biết dùng AI" thường được đánh giá trong phỏng vấn. Ứng viên sẽ được chấm điểm cao nếu biết tận dụng AI để giải quyết bài toán thực tế — đặt ra yêu cầu rõ ràng, kiểm chứng kết quả và hiểu giới hạn của công cụ.
"Nếu hai ứng viên có nền tảng chuyên môn tương đương, người biết tận dụng AI hiệu quả sẽ có lợi thế rõ rệt," bà Hạnh nói. Nhưng cũng cần cẩn thận: phụ thuộc quá vào AI mà không hiểu bản chất vấn đề cũng sẽ bị đánh giá thấp.
Tư duy quan trọng hơn thành thạo công cụ
Ở VNG, bà Trần Xuân Ngọc Thảo — Giám đốc nhân sự — lại có cách nhìn khác. Kỹ năng AI chưa phải yêu cầu bắt buộc, nhưng ứng viên sẽ được hỏi về cách tiếp cận và ứng dụng AI trong thực tế. "Điều chúng tôi tìm kiếm là tư duy — cách nhìn nhận vấn đề, mức độ sẵn sàng học hỏi và khả năng thích nghi," bà nói.
Kể từ 2025, VNG cung cấp tài khoản AI cho những cá nhân và đội nhóm có nhu cầu. Hiệu quả? Một dự án phần mềm vốn cần ba người làm 1,5 tháng giờ hoàn thành trong chưa đầy 20 giờ.
Bà Thảo nhận xét rằng AI đã làm cho ý tưởng không còn khan hiếm. Khi đó, khả năng thực thi — tốc độ đưa ý tưởng thành sản phẩm — mới là lợi thế cạnh tranh thực sự.
Xu hướng toàn cầu, tác động thực tế
Theo dữ liệu từ LinkedIn, số tin tuyển dụng đề cập kỹ năng AI tăng 70% so với năm trước. Nghiên cứu của đại học Cornell với hơn 1.700 nhà tuyển dụng tại Mỹ và Anh cho thấy: ứng viên biết vận dụng AI tốt có cơ hội được mời phỏng vấn cao hơn 8-15% so với người có nền tảng chuyên môn tương đương.
Nhu cầu tuyển dụng liên quan AI cũng tăng chóng mặt — từ vài chục vị trí năm 2021 lên gần 10.000 vào năm 2025. Thậm chí các tổ chức như McKinsey đã đưa AI trực tiếp vào bài đánh giá tuyển dụng.
Cơ hội cho những người sẵn sàng
Tin vui là, người lao động Việt Nam đang thích nghi tốt. Chỉ 14% chưa từng sử dụng AI, và con số này chỉ 6% ở nhóm IT. Thế hệ công nghệ Việt đang nhanh chóng nắm bắt cơ hội.
"Biết dùng AI" không còn là tiêu chí bổ sung — nó đang trở thành yếu tố bộc lộ rõ sự khác biệt giữa các ứng viên. Nhưng quan trọng nhất vẫn là tư duy, sự sẵn sàng học hỏi và khả năng thích nghi. Những ai nắm được điều này sẽ không chỉ tìm được việc, mà còn thành công trong thời đại mới.
Bài viết dựa trên thông tin từ VNExpress Khoa Học
Bình Luận