Hình ảnh những con cá bơi lại trong làn nước sạch của sông Dương Tử — con sông huyền thoại nuôi dưỡng nền văn minh Trung Hoa suốt 4.000 năm — giờ đây không còn là giấc mơ xa vời. Chỉ sau 5 năm thực hiện một lệnh cấm đánh cá toàn diện, một trong những dòng sông bị tàn phá nặng nề nhất thế giới đã cho thấy những dấu hiệu phục hồi kỳ diệu.
Theo báo cáo từ Good News Network, sông Dương Tử — con sông thứ ba dài nhất trên thế giới — đang trải qua một cuộc "tái sinh" mà các nhà khoa học gọi là "tuyệt vời". Nghiên cứu mới nhất cho thấy khối lượng cá đã tăng tới 209%, trong đó các loài cá lớn như cá chép tăng lên tới 235%.
Từ tàn tích đến hy vọng
Trong hơn 70 năm, sông Dương Tử đã bị tổn thương nặng nề bởi những đập nước khổng lồ, khai thác cát lòng sông, xả thải công nghiệp, và đặc biệt là khai thác cá quá mức. Thảm họa lớn nhất là sự tuyệt chủng của cá voi Baiji — một loài cá voi nước ngọt thiêng liêng trong văn hóa dân gian — vào năm 2002, đánh dấu lần đầu tiên một loài động vật có xương sống bị con người xóa sổ hoàn toàn.
Có lẽ chính sự mất mát này đã trở thành điểm uốn cong của lịch sử. Năm 2021, chính quyền phát động một chương trình phục hồi sông Dương Tử chưa từng có tiền lệ, với ngân sách lên tới 2,7 tỷ USD trong 10 năm.
Chính sách táo bạo, kết quả thực tế
Chương trình không chỉ cấm đánh cá, mà còn có một phần rất quan trọng: tái sử dụng lao động. Hơn 200.000 ngư dân bị mất việc được hỗ trợ tìm công việc mới. Đồng thời, 110.000 chiếc tàu cá bị tịch thu với mức bồi thường xứng đáng, các hoạt động khai thác cát dọc bờ sông bị dừng lại, và các tiêu chuẩn chất lượng nước được tăng cường.
Kết quả? Các nhà khoa học từ Viện Thủy sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Hoa, cùng với các chuyên gia quốc tế, đã khảo sát 57 khu vực dọc sông Dương Tử. So sánh dữ liệu từ năm 2018-2020 (trước lệnh cấm) với 2021-2023 (sau lệnh cấm), họ phát hiện ra rằng 70 năm suy thoái đã bị đảo ngược chỉ trong vòng 5 năm.
Cá voi biển trở lại
Đặc biệt ấn tượng là sự phục hồi của cá voi Yangtze finless — loài động vật biển nước ngọt hiếm có. Quần thể của chúng tăng từ 445 cá thể năm 2017 lên 595 cá thể năm 2022 — tăng một phần ba. Tiếng kêu của chúng lại vang vọng trên sông, dấu hiệu rằng thức ăn của chúng phong phú hơn, và chúng không còn bị đe dọa bởi lưới câu hay tiếng ồn từ tàu thuyền.
Bài học cho thế giới
Các nhà nghiên cứu tin rằng mô hình này có thể được áp dụng cho những dòng sông khác trên thế giới, từ sông Amazon đến sông Mekong. Đó là một thông điệp mạnh mẽ: tự nhiên vẫn còn khả năng hồi sinh, miễn là chúng ta sẵn sàng hành động với quyết tâm và lòng trắc ẩn.
Sông Dương Tử không phải là câu chuyện về quá khứ — nó là câu chuyện về một tương lai mà chúng ta vẫn có thể thay đổi.
Bài viết dựa trên báo cáo từ Good News Network
