Hình dung một chút xem: cách đây gần 100 triệu năm, trên một hòn đảo nhiệt đới nguyên sơ, một con thằn lằn nhỏ bé đang sống với một căn bệnh. Rồi nó chết, và bị nhựa cây bao phủ, bảo quản hoàn hảo qua các kỷ nguyên. Cho tới hôm nay, các nhà khoa học phát hiện ra điều đó.
Một nhóm nghiên cứu quốc tế vừa công bố một phát hiện thực sự đặc biệt: bằng chứng trực tiếp đầu tiên về bệnh u xương ở động vật có xương sống, được lưu giữ trong hổ phách từ kỷ Phấn trắng. Theo thông tin từ VTV Y Tế, mẫu vật này có niên đại khoảng 99 triệu năm và được khai thác tại bang Kachin, Myanmar.
Một "viên nang thời gian" đặc biệt
Mảnh hổ phách chứa phần xương của một con thằn lằn thuộc phân bộ Anguimorpha. Khi quan sát kỹ lưỡng, các nhà khoa học nhận thấy một điểm bất thường ở ngón chân: đầu xương ở ngón thứ tư có những dấu hiệu bào mòn không đều, giống hệt với những khối u xương ở động vật hiện đại.
Để chắc chắn hơn, nhóm nghiên cứu do ông Xing Lida từ Đại học Khoa học Trái đất Trung Hoa (Bắc Kinh) dẫn đầu, cùng với các nhà khoa học từ Mỹ và Canada, đã sử dụng công nghệ chụp cắt lớp vi tính (micro-CT). Công nghệ này cho phép xuyên qua lớp nhựa hóa thạch và tái tạo hình ảnh ba chiều chi tiết của cấu trúc xương.
Kết quả quét cho thấy một tổn thương xương rõ rệt, với mô xương phình to và nhiều khoang nhỏ dạng nang – đặc điểm của một quá trình phá hủy xương không tạo xơ cứng.
Loại trừ từng khả năng
Để đảm bảo chẩn đoán chính xác, nhóm nghiên cứu đã tiến hành chẩn đoán phân biệt với hơn 30 tình trạng bệnh lý khác nhau. Không phải gãy xương (vì không có dấu hiệu liền xương), không phải nhiễm trùng (vì không có phản ứng màng xương điển hình), cũng không phải ung thư xương ác tính (vì không có sự phá hủy dữ dội).
Kết luận cuối cùng: con thằn lằn cổ đại này mắc u tế bào khổng lồ (giant cell tumor), một dạng u xương thường xuất hiện gần khớp ở động vật có xương sống hiện đại, kể cả động vật có vú.
Bệnh tật cũng có tiến hóa
Phát hiện này có ý nghĩa quan trọng với lĩnh vực cổ bệnh học – ngành nghiên cứu bệnh tật ở các sinh vật cổ đại. Nó cho thấy rằng những cơ chế bệnh lý cơ bản đã hình thành từ rất sớm trong lịch sử tiến hóa và duy trì tương đối ổn định qua hàng chục triệu năm.
Như ông Xing Lida chia sẻ: "Mỗi mảnh hổ phách là một 'viên nang thời gian' ghi lại lịch sử Trái đất". Cái nhìn thoáng qua về tình trạng sức khỏe của một cá thể cách đây 100 triệu năm mở ra cánh cửa mới để hiểu rõ hơn về tiến hóa của sự sống.
Với sự phát triển của công nghệ hình ảnh hiện đại, các nhà khoa học hy vọng sẽ tiếp tục phát hiện thêm bằng chứng về bệnh lý ở sinh vật cổ đại, từ đó giúp chúng ta hiểu rõ mối liên hệ tiến hóa với các bệnh ngày nay.
Nguồn: VTV Y Tế
Bình Luận