Hình dung một cuộc chiến diễn ra bên trong cơ thể con người, nơi những "lính nhỏ" không thể nhìn thấy được triển khai để tiêu diệt kẻ thù — đó chính là ý tưởng táo bạo mà một nhóm nhà khoa học tại Đại học Waterloo, Ontario đang biến thành hiện thực.
Thay vì sử dụng những phương pháp truyền thống như hóa trị hay xạ trị, các nhà nghiên cứu đang phát triển một công cụ hoàn toàn mới: những vi khuẩn được "huấn luyện" để ăn mòn khối u từ bên trong. Nghe có vẻ như khoa học viễn tưởng, nhưng nó lại là một bước tiến thực sự trong cuộc chiến chống ung thư.
Vi khuẩn "tìm thấy nhà" trong khối u
Chìa khóa của phương pháp này nằm ở một loài vi khuẩn gọi là Clostridium sporogenes, thứ thường được tìm thấy trong đất. Điều đặc biệt về loài vi khuẩn này là nó chỉ có thể phát triển trong môi trường hoàn toàn không có oxy.
Và đây là điểm thú vị: phần lõi của một khối u ung thư rắn chứa đầy tế bào chết và hoàn toàn thiếu oxy. Nói cách khác, nó là "thiên đường" hoàn hảo để những vi khuẩn này sinh sôi nảy nở.
"Các bào tử vi khuẩn xâm nhập vào khối u, tìm thấy một môi trường tràn ngập chất dinh dưỡng và không có oxy — chính là điều mà loài vi khuẩn này thích nhất," giải thích tiến sĩ Marc Aucoin, một giáo sư kỹ thuật hóa học tại Waterloo. "Chúng ta đang biến trung tâm khối u thành một thuộc địa của vi khuẩn, và về cơ bản, vi khuẩn này đang loại bỏ khối u khỏi cơ thể."
Thách thức ở biên giới khối u
Tuy nhiên, tự nhiên luôn có những bài toán khó. Khi những vi khuẩn này tiến tới mép ngoài của khối u, chúng bắt gặp oxy — một môi trường chúng không thể sống sót. Kết quả là chúng chết trước khi hoàn thành nhiệm vụ.
Để giải quyết vấn đề này, các nhà khoa học đã làm một điều rất thông minh: họ thêm một gen từ một loài vi khuẩn liên quan khác — một gen giúp vi khuẩn chịu được oxy tốt hơn.
Nhưng chỉ thêm gen thôi chưa đủ. Họ cần một cơ chế "bật tắt" để gen này chỉ kích hoạt đúng thời điểm, tránh tình huống vi khuẩn phát triển ở những nơi không mong muốn như máu.
Một "hệ thống cảnh báo" sinh học
Giải pháp nằm ở một hiện tượng gọi là "quorum sensing" — tức là những tín hiệu hóa học mà vi khuẩn phát tán với nhau. Chỉ khi đủ nhiều vi khuẩn tập trung trong khối u, tín hiệu mới đủ mạnh để bật gen chịu oxy. Điều này đảm bảo rằng gen không được kích hoạt quá sớm.
Các nhà nghiên cứu đã kiểm chứng hệ thống này bằng cách làm cho vi khuẩn tạo ra một protein huỳnh quang xanh lá. Bước tiếp theo là kết hợp gen chịu oxy và cơ chế quorum sensing vào một vi khuẩn duy nhất, rồi thử nghiệm trên khối u trong các thử nghiệm tiền lâm sàng.
Một bước trong hành trình dài
Dĩ nhiên, còn rất nhiều công việc phải làm trước khi phương pháp này có thể đưa ra thị trường. Nhưng điều đáng chú ý là có rất nhiều cách tiếp cận mới để điều trị ung thư đang được nghiên cứu — từ "dao điện" đến kết hợp những liệu pháp hiện có, CRISPR chỉnh sửa gen, và truyền tế bào gốc.
Những con số cũng cho thấy hy vọng: 7 trên 10 bệnh nhân ung thư ở Mỹ hiện đang sống sót quá 5 năm sau chẩn đoán. Mỗi phương pháp mới như thế này là một bước tiến trên con đường giành lại sức khỏe và cuộc sống.
Bài viết dựa trên thông tin từ Good News Network
Bình Luận