Bạn đã bao giờ tưởng tượng xem mùi hương của quá khứ sẽ như thế nào không? Tại các bảo tàng ở Đức và Đan Mạch, du khách không chỉ nhìn thấy những hiện vật cổ xưa mà còn có cơ hội "ngửi" lịch sử — nhờ một phương pháp khoa học đầy sáng tạo.
Khoa học biến hóa học cổ xưa thành trải nghiệm sống động
Theo báo cáo từ Good News Network, các nhà khoa học đã sử dụng kỹ thuật khảo cổ học sinh học phân tử để tái tạo những mùi hương từ hơn 3.500 năm trước. Điều đặc biệt là những hiện vật cổ xưa có thể lưu giữ những "dấu vân tay phân tử" của các thành phần thơm nước hoa, giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về các thực hành thơm nước hoa, y học, nghi lễ và đời sống hàng ngày của người xưa.
Tiến sĩ Barbara Huber, một nhà khảo cổ hóa học từ Viện Max Planck về Địa nhân học và Đại học Tübingen (Đức), đã dẫn dắt dự án này. Bà hợp tác với các chuyên gia tư vấn về mùi hương và nhà chế tạo nước hoa chuyên nghiệp để chuyển đổi dữ liệu hóa học phức tạp thành những mùi hương thực tế mà du khách có thể trải nghiệm.
Từ phòng thí nghiệm đến bảo tàng
Nhóm nghiên cứu đã phát triển hai cách thức để trình bày những mùi hương cổ xưa trong môi trường công cộng. Cách đầu tiên là những tấm thẻ có mùi hương — những tờ giấy được in mùi hương đặc biệt — đã trở thành một phần không thể thiếu trong các chuyến tham quan tại Bảo tàng August Kestner ở Hannover, Đức.
Cách thứ hai là một trạm khuếch tán mùi hương cố định, được lắp đặt tại Bảo tàng Moesgaard ở Aarhus, Đan Mạch, phục vụ cho triển lãm "Ai Cập cổ đại — Ám ảnh với Cuộc sống".
Hành trình khám phá qua mùi hương của người Ai Cập cổ đại
Dự án tập trung vào việc tái tạo mùi hương từ quá trình ướp xác của một quý bà cao quý tên Senetnay vào thế kỷ thứ 18, khoảng 1.450 trước Công nguyên. Các nhà khoa học phân tích các chất dư lượng từ những chiếc bình canopic (bình chứa các cơ quan nội tạng trong quá trình ướp xác) và phát hiện ra rằng những chất bôi dưỡng chứa hỗn hợp sáp ong, dầu thực vật, mỡ, bitum, nhựa từ cây thông (có thể là nhựa lạch), một chất balsam và nhựa dammar hoặc nhựa từ cây Pistacia.
Những thành phần đa dạng này tiết lộ những điều thú vị về các thương lộ xa xôi của Ai Cập cổ đại. Theo Tiến sĩ Nicole Boivin, nhà nghiên cứu cao cấp trong dự án, sự hiện diện của nhiều thành phần nhập khẩu cho thấy Senetnay là một nhân vật quan trọng trong vòng tròn nội tâm của pharaoh.
Mở rộng cảm xúc thông qua giác quan
Tiến sĩ Steffen Terp Laursen, một trong những người quản lý bảo tàng, chia sẻ rằng trạm mùi hương đã hoàn toàn thay đổi cách du khách hiểu về quá trình ướp xác. "Mùi hương mang lại một chiều sâu cảm xúc và giác quan mà những nhãn dán văn bản không bao giờ có thể cung cấp," ông nói.
Đây là một bước tiến đáng kinh ngạc trong cách chúng ta kết nối với quá khứ — không chỉ qua mắt mà còn qua mũi. Nó chứng minh rằng khoa học không chỉ giúp chúng ta hiểu lịch sử tốt hơn, mà còn biến nó thành một trải nghiệm sống động, gần gũi và đầy ý nghĩa.
