Stanford phát triển vaccine xịt mũi bảo vệ cùng lúc khỏi COVID, cúm, và viêm phổi

Hãy tưởng tượng: mỗi mùa thu, bạn chỉ cần xịt mũi một lần duy nhất và được bảo vệ khỏi COVID-19, cúm mùa, viêm phổi do vi khuẩn, và thậm chí cả dị ứng đường hô hấp. Nghe như khoa học viễn tưởng? Nhưng các nhà khoa học tại Stanford vừa đưa viễn cảnh ấy đến gần hơn bao giờ hết.

Vaccine Không Nhắm Vào Virus — Mà "Đánh Thức" Phổi

Điểm khác biệt cốt lõi của vaccine mới này so với tất cả vaccine truyền thống là: nó không nhắm vào một loại virus hay vi khuẩn cụ thể nào. Thay vào đó, vaccine hoạt động bằng cách kích hoạt hệ thống miễn dịch tự nhiên của phổi, đưa chúng vào trạng thái "cảnh giác cao" trong nhiều tháng liền.

Vaccine mô phỏng các tín hiệu mà tế bào miễn dịch trao đổi trong quá trình nhiễm trùng, từ đó huy động các tuyến phòng thủ chính của cơ thể vào một phản ứng phối hợp và bền vững hơn. Nói cách khác, thay vì dạy cơ thể nhận diện một kẻ thù cụ thể, vaccine này huấn luyện quân đội miễn dịch sẵn sàng chiến đấu với bất kỳ kẻ xâm nhập nào.

Kết Quả Trên Chuột: Ấn Tượng

Trong các thí nghiệm trên chuột, vaccine xịt mũi đã bảo vệ thành công khỏi SARS-CoV-2 và các loại coronavirus khác, vi khuẩn Staphylococcus aureus và Acinetobacter baumannii (hai loại vi khuẩn gây nhiễm trùng bệnh viện phổ biến nhất). Đáng ngạc nhiên hơn, vaccine còn cho thấy hiệu quả bảo vệ khỏi các tác nhân gây dị ứng.

Khi Nào Sẽ Có Cho Con Người?

Tiến sĩ Bali Pulendran — trưởng nhóm nghiên cứu — ước tính rằng trong trường hợp thuận lợi nhất với đủ nguồn tài trợ, vaccine phổ quát cho đường hô hấp có thể sẵn sàng cho con người trong 5-7 năm tới. Các thử nghiệm lâm sàng trên người sẽ bắt đầu trong 3-5 năm.

"Hãy tưởng tượng bạn xịt mũi vào mỗi mùa thu và được bảo vệ khỏi tất cả virus đường hô hấp bao gồm COVID-19, cúm, RSV và cảm lạnh thông thường, cũng như viêm phổi do vi khuẩn và dị ứng đầu xuân," Tiến sĩ Pulendran mô tả viễn cảnh tương lai.

Tại Sao Đây Là Bước Ngoặt?

Mỗi năm, các bệnh đường hô hấp giết chết hàng triệu người trên toàn thế giới. Hiện tại, chúng ta cần vaccine riêng cho COVID, vaccine riêng cho cúm, và hoàn toàn không có vaccine cho nhiều loại viêm phổi do vi khuẩn. Một vaccine duy nhất bảo vệ khỏi tất cả sẽ là cuộc cách mạng trong y tế công cộng — đặc biệt cho các quốc gia đang phát triển nơi tiếp cận vaccine còn hạn chế.

Dù con đường từ phòng thí nghiệm đến phòng khám còn dài, nhưng nghiên cứu của Stanford đã chứng minh rằng ý tưởng về một vaccine phổ quát không còn là giấc mơ xa vời nữa.