Hình dung một chiếc điện thoại cũ nằm trên bàn của bạn — chiếc máy mà bạn đã vứt bỏ vài năm trước. Bên trong nó, không chỉ là những chip điện tử vô dụng, mà còn chứa vàng, bạc, và những kim loại quý khác với giá trị thực sự. Và bây giờ, các nhà khoa học đã tìm ra cách khai thác kho báu này một cách thông minh hơn bao giờ hết.
Theo nghiên cứu mới từ Đại học Rice được chia sẻ bởi Good News Network, một phương pháp gọi là "flash joule heating" (hóa hơi kim loại bằng dòng điện) đang thay đổi cách chúng ta nhìn nhận rác thải điện tử. Thay vì đốt chảy các bảng mạch trong lò nóng truyền thống — một quá trình tiêu tốn năng lượng khủng khiếp và phát thải độc tố — các nhà khoa học sử dụng dòng điện để nóng chảy vật liệu lên tới 3.000°C, giúp kim loại quý thoát ra dưới dạng hơi.
Kho báu bị bỏ lãng
Số liệu từ một nghiên cứu năm 2008 cho thấy điều kỳ diệu: chỉ một tấn điện thoại di động (không bao gồm pin) chứa khoảng 130kg đồng, 3,5kg bạc, 340 gam vàng, và 140 gam palađi. Con số này thậm chí còn cao hơn so với những mỏ vàng hạng nhất trên thế giới!
Để so sánh, các mỏ khai thác truyền thống thường chỉ lấy được 0,5 đến 1,8 gam vàng trên một tấn quặng. Điều này có nghĩa là rác thải điện tử của chúng ta là "mỏ vàng" chưa được khai thác.
Và con số này còn lớn hơn khi xét đến quy mô toàn cầu: mỗi năm, thế giới tạo ra khoảng 40 triệu tấn rác thải điện tử. Hãy tưởng tượng xem bao nhiêu vàng, bạc, và những kim loại quý đang nằm trong những chiếc điện thoại, máy tính, và thiết bị cũ mà chúng ta vứt đi!
Công nghệ thông minh hơn, sạch hơn
Phương pháp flash joule heating không chỉ hiệu quả hơn, mà còn sạch sẽ hơn rất nhiều. Theo các nhà khoa học, kỹ thuật này tiêu tốn ít năng lượng hơn 80 đến 500 lần so với phương pháp truyền thống.
Quy trình hoạt động như thế nào? Các nhà khoa học tại Rice University đã tán nhỏ bảng mạch in và trộn với than đen làm chất dẫn điện. Khi dòng điện được áp dụng, kim loại quý như rodium, đồng, và vàng sẽ hóa hơi, trong khi các thành phần dựa trên carbon như nhựa sẽ bị than hóa.
Kết quả? Họ có thể thu hồi được hơn 80% rodium, 70% palađi, và hơn 80% bạc bằng cách sử dụng các chất phụ gia như halide hoặc các hợp chất dựa trên chlorine.
Chi phí giảm xuống 1/13
Điểm nhấn thực sự của phát hiện này là chi phí. Các nhà khoa học ước tính rằng việc khai thác kim loại quý từ rác thải điện tử (được gọi là "khai thác đô thị" bởi cộng đồng khoa học) có thể rẻ hơn 13 lần so với khai thác từ mỏ truyền thống.
Với giá kim loại quý ngày càng tăng cao, một nguồn cung ứng mới, rẻ hơn sẽ giúp các ngành công nghiệp quan trọng duy trì sức cạnh tranh và bền vững hơn.
Một tương lai xanh hơn
Đây không chỉ là một bước tiến công nghệ — đây là một cơ hội để thay đổi cách chúng ta nhìn nhận rác thải. Thay vì xem những chiếc điện thoại cũ là gánh nặng, chúng ta có thể thấy chúng là nguồn tài nguyên quý giá. Công nghệ này mở ra con đường để xây dựng một nền kinh tế tuần hoàn thực sự, nơi mà rác thải của hôm nay trở thành tài sản của ngày mai.
Với 40 triệu tấn rác thải điện tử được tạo ra mỗi năm, tương lai sáng sủa đang chờ đợi những ai sẵn sàng nhìn thấy giá trị ẩn giấu bên trong.
