Hình dung một chiếc chip không chỉ là một mạch điện tử thông thường, mà là một hệ thống hoàn chỉnh nơi anten được "dệt" ngay vào trong cấu trúc của nó. Đó chính là tương lai mà TS David Nghiêm, chuyên gia anten nổi tiếng với nhiều phát minh trong lĩnh vực này, đang nhìn thấy cho Việt Nam.
Hiện là nhà sáng lập kiêm Giám đốc TMA (Talented Minds Agency) - tổ chức đào tạo và kết nối tài năng trẻ cho đổi mới sáng tạo tại Việt Nam, TS Nghiêm vừa chia sẻ với VNExpress một viễn cảnh rất khác biệt về con đường phát triển bán dẫn cho đất nước chúng ta.
Không cạnh tranh toàn diện, mà chọn "điểm đứng" chiến lược
Thay vì cố gắng chạy đua với các nước lớn trong toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn, TS Nghiêm gợi ý một cách tiếp cận thông minh hơn: Việt Nam nên tìm ra một "phần nhỏ nhưng có chỗ đứng", phù hợp với năng lực và nguồn lực hiện tại. Làm tốt phần đó, Việt Nam sẽ có tiếng nói trên bản đồ công nghệ thế giới.
Lĩnh vực vi mạch tích hợp anten (RFICwA) chính là cơ hội ấy. Khác với các thiết kế truyền thống nơi anten là một linh kiện gắn ngoài riêng biệt, trong mô hình mới, anten trở thành một phần cấu trúc của chip, được thiết kế cùng lúc với các mạch vô tuyến để tối ưu hiệu năng và tiêu thụ năng lượng.
"Đây là nơi giá trị tri thức được đẩy lên cao nhất," TS Nghiêm nhấn mạnh. Thay vì tối ưu từng phần riêng lẻ, kỹ sư phải suy nghĩ toàn hệ thống - đó là nơi Việt Nam có thể tỏa sáng.
Lợi thế "đi tắt" vào phân khúc cao cấp
Điểm thu hút của con đường này là Việt Nam không cần đầu tư ngay vào các nhà máy wafer tốn kém. Thay vào đó, chúng ta tập trung vào lĩnh vực đòi hỏi hiểu biết sâu về điện từ học, vật liệu, mô phỏng số và thiết kế hệ thống - những năng lực nền tảng của bán dẫn vô tuyến.
Khi đầu tư vào anten, Việt Nam thực chất đang xây dựng năng lực thiết kế hệ thống RFIC, không chỉ sản xuất một linh kiện đơn lẻ.
Thế mạnh của Việt Nam rất rõ ràng: đội ngũ kỹ sư trẻ đông đảo với nền tảng toán học và kỹ thuật vững chắc, khả năng thích nghi nhanh với công nghệ mới. Đặc biệt, thị trường nội địa đang số hóa mạnh mẽ - từ IoT công nghiệp, nhận dạng bằng sóng vô tuyến (RFID) trong logistics, đến thiết bị y tế thông minh.
"Không nhiều quốc gia có một 'phòng thử nghiệm sống' như vậy," TS Nghiêm chỉ ra. Điều này cho phép các doanh nghiệp và viện nghiên cứu phát triển sản phẩm dựa trên những bài toán thực tế, thay vì chỉ chạy theo mô hình phòng thí nghiệm.
Từ gia công sang kiến tạo
Hiện tại, Việt Nam vẫn đứng ở phần trung, hạ nguồn của chuỗi giá trị điện tử toàn cầu, chủ yếu ở khâu lắp ráp, tích hợp và kiểm thử. Nhưng vị trí này không phải bất lợi tuyệt đối - nó là "điểm chuyển tiếp" nơi chúng ta có thể chủ động lựa chọn hướng đi để bước lên các nấc thang giá trị cao hơn.
Nếu tận dụng tốt nguồn nhân lực, thị trường ứng dụng và đầu tư vào R&D, Việt Nam hoàn toàn có thể dịch chuyển từ vai trò gia công sang vai trò kiến tạo, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Anten không chỉ là một ngành phụ trợ - nó có thể trở thành "đòn bẩy công nghệ", kéo theo sự phát triển của toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn vô tuyến. Đó là cơ hội mà Việt Nam đang chờ đón.
Theo VNExpress Khoa Học
Bình Luận