Hãy tưởng tượng một nhóm thợ săn cách đây 60.000 năm, đứng dưới ánh sáng lửa, cẩn thận chuẩn bị những mũi tên của họ. Họ không chỉ là những người theo bản năng — họ là những nhà hóa học tự nhiên tinh vi, hiểu rõ cách sử dụng độc chất từ thiên nhiên để nâng cao hiệu quả săn bắn. Một phát hiện mới vừa được công bố khiến chúng ta phải nhìn nhận lại những gì chúng ta biết về trí tuệ của tổ tiên.
Bí ẩn được giải mã sau 60 thế kỷ
Các nhà khoa học từ Nam Phi và Thụy Điển đã tìm thấy dấu vết chất độc từ cây gifbol (còn gọi là "hành độc") trên những mũi tên đá thạch anh cổ xưa tại hang động Umhlatuzana ở KwaZulu-Natal. Đây là mẫu chất độc từ mũi tên lâu đời nhất từng được phát hiện trên toàn thế giới.
Giáo sư Sven Isaksson từ Đại học Stockholm, một chuyên gia hàng đầu về phân tích dư lượng hữu cơ trong các tài liệu khảo cổ học, đã tiến hành phân tích hóa học chi tiết. Ông chia sẻ rằng việc xác định được chất độc từ mũi tên cổ xưa nhất thế giới là một công việc vô cùng phức tạp, nhưng kết quả đó cũng vô cùng khích lệ cho những nghiên cứu tiếp theo.
Kiến thức vượt thời gian
Giáo sư Marlize Lombard từ Viện Palaeo-Research tại Đại học Johannesburg cho biết, những dấu vết này chứng tỏ rằng tổ tiên chúng ta ở Nam Phi không chỉ phát minh ra cung tên sớm hơn bất kỳ ai từng tưởng tượng, mà họ còn hiểu rõ cách khai thác hóa học tự nhiên để tăng hiệu quả săn bắn.
Phân tích hóa học được công bố trên tạp chí Science Advances cho thấy sự hiện diện của các alkaloid buphanidrine và epibuphanisine — cả hai đều có trong cây gifbol. Điều thú vị hơn nữa là các chất tương tự cũng được tìm thấy trên những mũi tên 250 năm tuổi trong các bảo tàng Thụy Điển, những chiếc mũi tên này được các nhà du hành thu thập vào thế kỷ 18.
Một truyền thống kéo dài hàng nghìn năm
Sự trùng khớp giữa chất độc được sử dụng cách đây 60.000 năm và 250 năm trước cho thấy một sự liên tục đáng kinh ngạc về kiến thức và truyền thống. Giáo sư Isaksson nhấn mạnh rằng việc tìm thấy dấu vết của cùng một loại chất độc trên cả mũi tên tiền sử và lịch sử là rất quan trọng, vì nó chứng minh rằng những chất này ổn định đủ để tồn tại trong đất trong suốt thời gian dài.
"Điều thật tuyệt vời là con người đã có một sự hiểu biết sâu sắc và lâu dài về cách sử dụng thực vật," ông nói.
Tư duy cao cấp của con người cổ đại
Giáo sư Anders Högberg từ Đại học Linnaeus chỉ ra rằng việc sử dụng chất độc trên mũi tên đòi hỏi kế hoạch, kiên nhẫn, và sự hiểu biết về nguyên nhân và kết quả. "Đây là dấu hiệu rõ ràng của tư duy cao cấp ở con người thời kỳ đầu," ông nhận xét.
Phát hiện này cho chúng ta thấy rằng tổ tiên chúng ta không phải là những con người sống bằng bản năng thuần túy. Họ có kỹ năng kỹ thuật, khả năng lập kế hoạch, và một sự hiểu biết sâu sắc về tự nhiên. Họ không chỉ săn bắn với hy vọng may mắn, mà còn dành thời gian chuẩn bị kỹ lưỡng để tối đa hóa cơ hội thành công.
Có lẽ chúng ta không nên đánh giá thấp những gì con người có thể làm được. Với 330.000 năm tiến hóa của Homo sapiens hiện đại, việc tìm hiểu biết được những cây nào có độc tính trong môi trường xung quanh là hoàn toàn có thể — nhưng điều đó không làm giảm đi tính kỳ diệu của phát hiện này chút nào.
Bài viết dựa trên: Good News Network
